reveal.js

# โปรโตคอลเครือข่ายและการวิเคราะห์
## Network Protocols and Analysis

**ผู้จัดทำ:** อรรถพล คงหวาน

---

## Outline

1. บทนำสู่โปรโตคอลเครือข่าย
2. โปรโตคอลชั้นขนส่ง (Transport Layer)
3. โปรโตคอลชั้นเครือข่าย (Network Layer)
4. การตรวจสอบและวิเคราะห์เครือข่าย
5. เครื่องมือวิเคราะห์เครือข่าย
6. สรุปโดยรวม
7. เอกสารอ้างอิง

---

# 1. บทนำสู่โปรโตคอลเครือข่าย

---

## 1.1 ความหมายของโปรโตคอลเครือข่าย

**โปรโตคอลเครือข่าย (Network Protocol)** คือชุดของกฎเกณฑ์และมาตรฐานที่กำหนดวิธีการสื่อสารระหว่างอุปกรณ์ในเครือข่ายคอมพิวเตอร์

โปรโตคอลกำหนด:
- **Data Format** - รูปแบบข้อมูล
- **Sequence** - ลำดับการส่งข้อมูล
- **Error Handling** - วิธีการตอบสนองต่อข้อผิดพลาด

---

## 1.2 แบบจำลอง OSI และ TCP/IP

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2', 'primaryBorderColor': '#83a598', 'lineColor': '#ebdbb2', 'secondaryColor': '#98971a', 'tertiaryColor': '#d79921'}}}%%
graph TB
    subgraph OSI["แบบจำลอง OSI"]
        L7["7: Application"]
        L6["6: Presentation"]
        L5["5: Session"]
        L4["4: Transport"]
        L3["3: Network"]
        L2["2: Data Link"]
        L1["1: Physical"]
        L7 --> L6 --> L5 --> L4 --> L3 --> L2 --> L1
    end
```

---

## 1.2 แบบจำลอง TCP/IP

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2', 'primaryBorderColor': '#83a598'}}}%%
graph TB
    subgraph TCPIP["แบบจำลอง TCP/IP"]
        T4["Application Layer"]
        T3["Transport Layer"]
        T2["Internet Layer"]
        T1["Network Access Layer"]
        T4 --> T3 --> T2 --> T1
    end
```

---

## 1.2 การเปรียบเทียบ OSI กับ TCP/IP

| OSI Model | TCP/IP Model |
|-----------|--------------|
| Application, Presentation, Session | Application Layer |
| Transport | Transport Layer |
| Network | Internet Layer |
| Data Link, Physical | Network Access Layer |

---

## 1.3 ประวัติความเป็นมา - ยุคบุกเบิก

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#cc241d', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
flowchart LR
 A1["1969: ARPANET เครือข่ายแรก"]
 A2["1974: TCP/IP ถูกออกแบบ"]
 A3["1978: IPv4 เริ่มพัฒนา"]
 A1 --> A2 --> A3
```

---

## 1.3 ประวัติความเป็นมา - ยุคมาตรฐาน

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#d79921', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
flowchart LR
 B1["1981: IPv4 RFC 791"]
 B2["1983: ARPANET ใช้ TCP/IP"]
 B3["1995: IPv6 เริ่มพัฒนา"]
 B1 --> B2 --> B3
```

---

## 1.3 ประวัติความเป็นมา - ยุคปัจจุบัน

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#98971a', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
flowchart LR
 C1["2004: IPv6 มาตรฐานสมบูรณ์"]
 C2["2011: IPv4 หมดช่วงที่อยู่"]
 C3["ปัจจุบัน: Dual Stack IPv4/IPv6"]
 C1 --> C2 --> C3
```

---

# 2. โปรโตคอลชั้นขนส่ง
## Transport Layer Protocols

---

## Outline - โปรโตคอลชั้นขนส่ง

* 2.1 โปรโตคอล TCP (Transmission Control Protocol)
* 2.2 โปรโตคอล UDP (User Datagram Protocol)
* 2.3 การเปรียบเทียบ TCP และ UDP

---

## 2.1 TCP - ความหมายและคุณสมบัติ

**TCP (Transmission Control Protocol)** คือโปรโตคอลที่ให้บริการการส่งข้อมูลแบบ **Connection-Oriented** และ **Reliable**

คุณสมบัติหลัก:
- **Connection-Oriented**: ต้องสร้างการเชื่อมต่อก่อน (3-Way Handshake)
- **Reliable Delivery**: รับประกันข้อมูลถึงครบถ้วนและเรียงลำดับถูกต้อง
- **Flow Control**: ควบคุมอัตราการส่งข้อมูล
- **Congestion Control**: ลดอัตราการส่งเมื่อเครือข่ายหนาแน่น

---

## 2.1.2 โครงสร้างส่วนหัว TCP

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph TCPHeader["TCP Header - 20 ไบต์ขั้นต่ำ"]
        R1["Source Port 16 บิต | Destination Port 16 บิต"]
        R2["Sequence Number 32 บิต"]
        R3["Acknowledgment Number 32 บิต"]
        R4["Data Offset | Flags | Window Size"]
        R5["Checksum | Urgent Pointer"]
        R1 --> R2 --> R3 --> R4 --> R5
    end
```

---

## 2.1.2 ฟิลด์สำคัญใน TCP Header (1)

| ฟิลด์ | ขนาด | คำอธิบาย |
|-------|------|----------|
| Source Port | 16 บิต | หมายเลขพอร์ตต้นทาง (0-65535) |
| Destination Port | 16 บิต | หมายเลขพอร์ตปลายทาง (0-65535) |
| Sequence Number | 32 บิต | หมายเลขลำดับของไบต์แรก |
| Acknowledgment Number | 32 บิต | หมายเลขลำดับไบต์ถัดไปที่คาดว่าจะได้รับ |

---

## 2.1.2 ฟิลด์สำคัญใน TCP Header (2)

| ฟิลด์ | ขนาด | คำอธิบาย |
|-------|------|----------|
| Data Offset | 4 บิต | ความยาวของส่วนหัว |
| Flags | 9 บิต | ธง URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN |
| Window Size | 16 บิต | ขนาดหน้าต่างรับ (Receive Window) |
| Checksum | 16 บิต | ค่าตรวจสอบความถูกต้อง |
| Urgent Pointer | 16 บิต | ชี้ไปยังข้อมูลเร่งด่วน |

---

## 2.1.3 Three-Way Handshake

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
sequenceDiagram
    participant C as Client
    participant S as Server

C->>S: SYN (seq=x)
    Note right of C: ขั้นที่ 1: ขอสร้างการเชื่อมต่อ

S->>C: SYN-ACK (seq=y, ack=x+1)
    Note left of S: ขั้นที่ 2: ตอบรับและส่ง SYN กลับ

C->>S: ACK (seq=x+1, ack=y+1)
    Note right of C: ขั้นที่ 3: ยืนยัน SYN
```

---

## 2.1.3 คำอธิบาย Three-Way Handshake

1. **SYN (Synchronize)**: ไคลเอนต์ส่ง SYN พร้อม Initial Sequence Number (ISN)

2. **SYN-ACK**: เซิร์ฟเวอร์ตอบกลับด้วย SYN-ACK ยืนยัน ISN ของไคลเอนต์และส่ง ISN ของตนเอง

3. **ACK (Acknowledge)**: ไคลเอนต์ส่ง ACK ยืนยัน ISN ของเซิร์ฟเวอร์ การเชื่อมต่อพร้อมใช้งาน

---

## 2.1.3 การยุติการเชื่อมต่อ (Four-Way Handshake)

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#cc241d', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
sequenceDiagram
    participant C as Client
    participant S as Server

C->>S: FIN (seq=m)
    S->>C: ACK (ack=m+1)
    S->>C: FIN (seq=n)
    C->>S: ACK (ack=n+1)
    Note over C,S: การเชื่อมต่อถูกปิด
```

---

## 2.1.4 การควบคุมการไหล (Flow Control)

TCP ใช้กลไก **Sliding Window** เพื่อควบคุมอัตราการส่งข้อมูล

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#98971a', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
graph LR
 subgraph Sender["ผู้ส่ง (Sender)"]
 S1["ส่งแล้ว รอ ACK"]
 S2["ส่งได้ (Window)"]
 S3["ยังส่งไม่ได้"]
 end

subgraph Receiver["ผู้รับ (Receiver)"]
 R1["รับแล้ว ส่ง ACK"]
 R2["Buffer ว่าง"]
 R3["รอข้อมูล"]
 end

S1 --> |"ACK"| R1
    S2 --> |"Data"| R2

style S1 fill:#98971a,stroke:#b8bb26,color:#282828
    style S2 fill:#d79921,stroke:#fabd2f,color:#282828
    style S3 fill:#cc241d,stroke:#fb4934,color:#ebdbb2
    style R1 fill:#98971a,stroke:#b8bb26,color:#282828
    style R2 fill:#d79921,stroke:#fabd2f,color:#282828
    style R3 fill:#458588,stroke:#83a598,color:#ebdbb2
```

---

## 2.1.4 สูตรคำนวณ Throughput สูงสุดของ TCP

<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <mi>Throughput</mi>
 <mo>=</mo>
 <mfrac>
 <mrow>
 <mi>Window Size</mi>
 </mrow>
 <mrow>
 <mi>RTT</mi>
 </mrow>
 </mfrac>
 </mrow>
</math>

**โดยที่:**
- **Throughput** = ปริมาณข้อมูลที่ส่งได้ต่อหน่วยเวลา (bits/second)
- **Window Size** = ขนาดหน้าต่างรับ (bytes)
- **RTT** = Round-Trip Time (seconds)

---

## 2.1.5 Congestion Control - อัลกอริทึม

| อัลกอริทึม | คำอธิบาย |
|-----------|----------|
| **Slow Start** | เพิ่ม cwnd เป็นสองเท่าทุกๆ RTT จนถึง ssthresh |
| **Congestion Avoidance** | เพิ่ม cwnd ทีละ 1 MSS ต่อ RTT |
| **Fast Retransmit** | ส่งซ้ำเมื่อได้รับ 3 Duplicate ACKs |
| **Fast Recovery** | ลด cwnd ลงครึ่งหนึ่งแทนที่จะเริ่มใหม่ |

---

## 2.1.5 Congestion Control - Flowchart

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
 subgraph CongestionControl["อัลกอริทึมควบคุมความคับคั่ง"]
 A["เริ่มต้น cwnd = 1 MSS"]
 B{"cwnd < ssthresh?"}
 C["Slow Start cwnd = cwnd × 2"]
 D["Congestion Avoidance cwnd = cwnd + 1"]
 E{"เกิด Timeout?"}
 F{"3 Duplicate ACKs?"}
 G["ssthresh = cwnd/2 cwnd = 1 MSS"]
 H["Fast Recovery ssthresh = cwnd/2 cwnd = ssthresh + 3"]

A --> B
        B -->|ใช่| C
        B -->|ไม่| D
        C --> E
        D --> E
        E -->|ใช่| G
        E -->|ไม่| F
        F -->|ใช่| H
        F -->|ไม่| B
        G --> A
        H --> D
    end

style A fill:#458588,stroke:#83a598,color:#ebdbb2
    style B fill:#d79921,stroke:#fabd2f,color:#282828
    style C fill:#98971a,stroke:#b8bb26,color:#282828
    style D fill:#98971a,stroke:#b8bb26,color:#282828
    style E fill:#d79921,stroke:#fabd2f,color:#282828
    style F fill:#d79921,stroke:#fabd2f,color:#282828
    style G fill:#cc241d,stroke:#fb4934,color:#ebdbb2
    style H fill:#d65d0e,stroke:#fe8019,color:#ebdbb2
```

---

## 2.1.5 สูตร Congestion Window

- **cwnd** = Congestion Window (bytes)
- **MSS** = Maximum Segment Size (bytes)

---

## 2.1.6 TCP Socket Programming - Server

```python
class TCPServer:
    def __init__(self, host='127.0.0.1', port=8080):
        self.socket = socket.socket(
            socket.AF_INET,
            socket.SOCK_STREAM  # TCP
        )
        self.socket.setsockopt(
            socket.SOL_SOCKET,
            socket.SO_REUSEADDR, 1
        )
```

---

## 2.1.6 TCP Socket Programming - Client

```python
class TCPClient:
    def __init__(self, server_host='127.0.0.1',
                 server_port=8080):
        self.socket = socket.socket(
            socket.AF_INET,
            socket.SOCK_STREAM
        )

def connect(self):
        # Three-Way Handshake เกิดขึ้นที่นี่
        self.socket.connect((self.server_host,
                             self.server_port))
```

---

## 2.2 UDP - ความหมายและคุณสมบัติ

**UDP (User Datagram Protocol)** คือโปรโตคอลที่ให้บริการการส่งข้อมูลแบบ **Connectionless** และ **Unreliable**

คุณสมบัติหลัก:
- **Connectionless**: ไม่ต้องสร้างการเชื่อมต่อก่อน
- **No Delivery Guarantee**: ไม่รับประกันว่าข้อมูลจะถึง
- **No Ordering**: ไม่รับประกันลำดับของข้อมูล
- **Low Overhead**: ส่วนหัวขนาดเล็ก (8 bytes) เร็วกว่า TCP

---

## 2.2.2 โครงสร้างส่วนหัว UDP

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph UDPHeader["UDP Header - 8 ไบต์"]
        U1["Source Port 16 บิต | Destination Port 16 บิต"]
        U2["Length 16 บิต | Checksum 16 บิต"]
        U1 --> U2
    end
```

---

## 2.2.2 ฟิลด์ใน UDP Header

| ฟิลด์ | ขนาด | คำอธิบาย |
|-------|------|----------|
| Source Port | 16 บิต | หมายเลขพอร์ตต้นทาง (optional) |
| Destination Port | 16 บิต | หมายเลขพอร์ตปลายทาง |
| Length | 16 บิต | ความยาวรวมของ UDP datagram |
| Checksum | 16 บิต | ค่าตรวจสอบความถูกต้อง |

---

## 2.2.3 การใช้งาน UDP ที่เหมาะสม

UDP เหมาะสำหรับแอปพลิเคชันที่:
- ต้องการความเร็วมากกว่าความน่าเชื่อถือ
- ทนต่อการสูญหายของข้อมูลบางส่วนได้
- ส่งข้อมูลแบบ real-time
- ใช้ multicast หรือ broadcast

---

## 2.2.3 ตัวอย่างแอปพลิเคชันที่ใช้ UDP

| แอปพลิเคชัน | เหตุผลที่ใช้ UDP |
|-------------|-----------------|
| DNS | การสอบถามขนาดเล็ก ต้องการความเร็ว |
| DHCP | ไม่ต้องการการเชื่อมต่อ |
| VoIP | ส่งเสียงแบบ real-time |
| Video Streaming | ยอมรับการสูญเฟรม |
| Online Gaming | ต้องการ latency ต่ำ |

---

## 2.2.4 UDP Socket Programming

```python
class UDPServer:
    def __init__(self, host='127.0.0.1', port=9090):
        # สร้าง socket แบบ UDP (SOCK_DGRAM)
        self.socket = socket.socket(
            socket.AF_INET,
            socket.SOCK_DGRAM
        )

def start(self):
        self.socket.bind((self.host, self.port))
        # UDP ไม่ต้อง accept() เพราะไม่มีการเชื่อมต่อ
        data, client = self.socket.recvfrom(1024)
```

---

## 2.3 การเปรียบเทียบ TCP และ UDP (1)

| คุณสมบัติ | TCP | UDP |
|----------|-----|-----|
| **ประเภทการเชื่อมต่อ** | Connection-oriented | Connectionless |
| **ความน่าเชื่อถือ** | รับประกันการส่ง | ไม่รับประกัน |
| **การเรียงลำดับ** | รับประกันลำดับ | ไม่รับประกัน |
| **ขนาดส่วนหัว** | 20-60 bytes | 8 bytes |

---

## 2.3 การเปรียบเทียบ TCP และ UDP (2)

| คุณสมบัติ | TCP | UDP |
|----------|-----|-----|
| **Flow Control** | มี (Sliding Window) | ไม่มี |
| **Congestion Control** | มี | ไม่มี |
| **ความเร็ว** | ช้ากว่า | เร็วกว่า |
| **Broadcast/Multicast** | ไม่รองรับ | รองรับ |

---

## 2.3 การทำงานของ TCP vs UDP

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph LR
    subgraph TCP_Flow["TCP"]
        T1["สร้างเชื่อมต่อ"]
        T2["ส่งข้อมูล"]
        T3["รอ ACK"]
        T4["ปิดเชื่อมต่อ"]
        T1 --> T2 --> T3 --> T4
    end

subgraph UDP_Flow["UDP"]
        U1["ส่ง Datagram"]
        U2["จบ"]
        U1 --> U2
    end
```

---

# 3. โปรโตคอลชั้นเครือข่าย
## Network Layer Protocols

---

## Outline - โปรโตคอลชั้นเครือข่าย

* 3.1 โปรโตคอล IPv4
* 3.2 โปรโตคอล IPv6
* 3.3 โปรโตคอล ICMP
* 3.4 การเปรียบเทียบ IPv4 และ IPv6

---

## 3.1 IPv4 - ความหมายและคุณสมบัติ

**IPv4 (Internet Protocol version 4)** คือโปรโตคอลหลักในการส่งข้อมูลระดับเครือข่าย (RFC 791, 1981)

คุณสมบัติหลัก:
- **Connectionless**: ส่งแต่ละแพ็กเก็ตอย่างอิสระ
- **Best Effort Delivery**: ไม่รับประกันการส่ง
- **32-bit Address**: ประมาณ 4.3 พันล้านที่อยู่
- **Fragmentation Support**: รองรับการแบ่งแพ็กเก็ต

---

## 3.1.2 โครงสร้างส่วนหัว IPv4

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph IPv4Header["IPv4 Header - 20-60 ไบต์"]
        I1["Version | IHL | ToS | Total Length"]
        I2["Identification | Flags | Fragment Offset"]
        I3["TTL | Protocol | Header Checksum"]
        I4["Source IP Address 32 บิต"]
        I5["Destination IP Address 32 บิต"]
        I1 --> I2 --> I3 --> I4 --> I5
    end
```

---

## 3.1.2 ฟิลด์สำคัญใน IPv4 Header (1)

| ฟิลด์ | ขนาด | คำอธิบาย |
|-------|------|----------|
| Version | 4 บิต | เวอร์ชันของ IP (4) |
| IHL | 4 บิต | ความยาวของส่วนหัว |
| ToS | 8 บิต | ประเภทบริการ |
| Total Length | 16 บิต | ความยาวรวมของแพ็กเก็ต |

---

## 3.1.2 ฟิลด์สำคัญใน IPv4 Header (2)

| ฟิลด์ | ขนาด | คำอธิบาย |
|-------|------|----------|
| TTL | 8 บิต | จำนวน hop สูงสุดก่อนถูกทิ้ง |
| Protocol | 8 บิต | 6=TCP, 17=UDP, 1=ICMP |
| Header Checksum | 16 บิต | ค่าตรวจสอบความถูกต้อง |
| Source IP | 32 บิต | ที่อยู่ IP ต้นทาง |
| Destination IP | 32 บิต | ที่อยู่ IP ปลายทาง |

---

## 3.1.3 ความเป็นมาของ Classful Addressing

**ระบบ Classful Addressing** ถูกกำหนดขึ้นในปี 1981 ตาม RFC 791

หลักการพื้นฐาน:
- ที่อยู่ IPv4 มีขนาด **32 บิต** แบ่งเป็น 4 Octet
- แต่ละที่อยู่ประกอบด้วย: **Network Portion** และ **Host Portion**
- บิตแรกๆ ของที่อยู่ระบุ Class ของที่อยู่นั้น

---

## 3.1.3 โครงสร้างที่อยู่ IPv4 (32 บิต)

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph LR
    subgraph IPv4["โครงสร้าง IPv4"]
        O1["Octet 1 - 8 บิต"]
        O2["Octet 2 - 8 บิต"]
        O3["Octet 3 - 8 บิต"]
        O4["Octet 4 - 8 บิต"]
        O1 --- O2 --- O3 --- O4
    end
```

**ตัวอย่าง:** `192.168.1.100` = `11000000.10101000.00000001.01100100`

---

## 3.1.3 Class A - เครือข่ายขนาดใหญ่มาก

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#cc241d', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph ClassA["Class A"]
        BP["รูปแบบบิต: 0xxxxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx"]
        RG["ช่วง: 1.0.0.0 - 126.255.255.255"]
        ST["Network: 8 บิต | Host: 24 บิต"]
        SM["Subnet Mask: 255.0.0.0 (/8)"]
    end
```

---

## 3.1.3 Class A - คุณสมบัติ

| คุณสมบัติ | ค่า |
|----------|-----|
| **บิตแรก** | 0 (ระบุว่าเป็น Class A) |
| **ช่วง Octet แรก** | 1-126 (0 และ 127 สงวนไว้) |
| **Default Subnet Mask** | 255.0.0.0 (/8) |
| **จำนวน Network** | 126 |
| **จำนวน Host ต่อ Network** | 16,777,214 |
| **ผู้ใช้งาน** | รัฐบาล, องค์กรขนาดใหญ่มาก |

---

## 3.1.3 Class A - สูตรคำนวณจำนวน Host

<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <mi>จำนวน Host</mi>
 <mo>=</mo>
 <msup>
 <mn>2</mn>
 <mn>24</mn>
 </msup>
 <mo>-</mo>
 <mn>2</mn>
 <mo>=</mo>
 <mn>16,777,214</mn>
 </mrow>
</math>

- **2²⁴** = จำนวน Host ID ที่เป็นไปได้ทั้งหมด (24 บิต)
- **-2** = หักที่อยู่ Network และ Broadcast

---

## 3.1.3 Class A - ตัวอย่างที่อยู่

| ที่อยู่ IP | Network ID | Host ID | ประเภท |
|-----------|------------|---------|--------|
| 10.0.0.0 | 10 | 0.0.0 | Network Address |
| 10.0.0.1 | 10 | 0.0.1 | Host Address แรก |
| 10.255.255.254 | 10 | 255.255.254 | Host Address สุดท้าย |
| 10.255.255.255 | 10 | 255.255.255 | Broadcast Address |
| 8.8.8.8 | 8 | 8.8.8 | Google DNS |

---

## 3.1.3 Class B - เครือข่ายขนาดกลาง

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#d79921', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
graph TB
    subgraph ClassB["Class B"]
        BP["รูปแบบบิต: 10xxxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx"]
        RG["ช่วง: 128.0.0.0 - 191.255.255.255"]
        ST["Network: 16 บิต | Host: 16 บิต"]
        SM["Subnet Mask: 255.255.0.0 (/16)"]
    end
```

---

## 3.1.3 Class B - คุณสมบัติ

| คุณสมบัติ | ค่า |
|----------|-----|
| **2 บิตแรก** | 10 (ระบุว่าเป็น Class B) |
| **ช่วง Octet แรก** | 128-191 |
| **Default Subnet Mask** | 255.255.0.0 (/16) |
| **จำนวน Network** | 16,384 |
| **จำนวน Host ต่อ Network** | 65,534 |
| **ผู้ใช้งาน** | มหาวิทยาลัย, บริษัทขนาดใหญ่ |

---

## 3.1.3 Class B - สูตรคำนวณ

**จำนวน Network:**
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <msup><mn>2</mn><mn>14</mn></msup>
 <mo>=</mo>
 <mn>16,384</mn>
 </mrow>
</math>

**จำนวน Host:**
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <msup><mn>2</mn><mn>16</mn></msup>
 <mo>-</mo>
 <mn>2</mn>
 <mo>=</mo>
 <mn>65,534</mn>
 </mrow>
</math>

---

## 3.1.3 Class B - ตัวอย่างที่อยู่

| ที่อยู่ IP | Network ID | Host ID | ประเภท |
|-----------|------------|---------|--------|
| 172.16.0.0 | 172.16 | 0.0 | Network Address (Private) |
| 172.16.0.1 | 172.16 | 0.1 | Host Address แรก |
| 172.16.255.254 | 172.16 | 255.254 | Host Address สุดท้าย |
| 172.16.255.255 | 172.16 | 255.255 | Broadcast Address |

---

## 3.1.3 Class C - เครือข่ายขนาดเล็ก

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#98971a', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
graph TB
    subgraph ClassC["Class C"]
        BP["รูปแบบบิต: 110xxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx"]
        RG["ช่วง: 192.0.0.0 - 223.255.255.255"]
        ST["Network: 24 บิต | Host: 8 บิต"]
        SM["Subnet Mask: 255.255.255.0 (/24)"]
    end
```

---

## 3.1.3 Class C - คุณสมบัติ

| คุณสมบัติ | ค่า |
|----------|-----|
| **3 บิตแรก** | 110 (ระบุว่าเป็น Class C) |
| **ช่วง Octet แรก** | 192-223 |
| **Default Subnet Mask** | 255.255.255.0 (/24) |
| **จำนวน Network** | 2,097,152 |
| **จำนวน Host ต่อ Network** | 254 |
| **ผู้ใช้งาน** | SME, สำนักงานขนาดเล็ก |

---

## 3.1.3 Class C - สูตรคำนวณ

**จำนวน Network:**
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <msup><mn>2</mn><mn>21</mn></msup>
 <mo>=</mo>
 <mn>2,097,152</mn>
 </mrow>
</math>

**จำนวน Host:**
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <msup><mn>2</mn><mn>8</mn></msup>
 <mo>-</mo>
 <mn>2</mn>
 <mo>=</mo>
 <mn>254</mn>
 </mrow>
</math>

---

## 3.1.3 Class C - ตัวอย่างที่อยู่

| ที่อยู่ IP | Network ID | Host ID | ประเภท |
|-----------|------------|---------|--------|
| 192.168.1.0 | 192.168.1 | 0 | Network Address |
| 192.168.1.1 | 192.168.1 | 1 | Host แรก (มักเป็น Gateway) |
| 192.168.1.254 | 192.168.1 | 254 | Host Address สุดท้าย |
| 192.168.1.255 | 192.168.1 | 255 | Broadcast Address |

---

## 3.1.3 Class D และ Class E - คลาสพิเศษ

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#b16286', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph ClassD["Class D - Multicast"]
        D1["1110xxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx"]
        D2["224.0.0.0 - 239.255.255.255"]
        D3["ใช้สำหรับ Multicast Groups"]
    end

subgraph ClassE["Class E - Reserved"]
        E1["1111xxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx.xxxxxxxx"]
        E2["240.0.0.0 - 255.255.255.255"]
        E3["สงวนไว้สำหรับการทดลอง"]
    end
```

---

## 3.1.3 Class D - Multicast Addresses ที่สำคัญ

| ที่อยู่ | ชื่อ | คำอธิบาย |
|--------|-----|----------|
| 224.0.0.1 | All Hosts | ทุกโฮสต์ใน local network |
| 224.0.0.2 | All Routers | ทุกเราเตอร์ใน local network |
| 224.0.0.5 | OSPF Routers | เราเตอร์ที่ใช้ OSPF |
| 224.0.0.9 | RIPv2 | RIP version 2 |
| 224.0.0.251 | mDNS | Multicast DNS |

---

## 3.1.3 ตารางเปรียบเทียบทุก Class

| คุณสมบัติ | Class A | Class B | Class C |
|----------|---------|---------|---------|
| **บิตนำหน้า** | 0 | 10 | 110 |
| **Octet แรก** | 1-126 | 128-191 | 192-223 |
| **Default Mask** | /8 | /16 | /24 |
| **Network bits** | 8 | 16 | 24 |
| **Host bits** | 24 | 16 | 8 |
| **Hosts/Network** | 16,777,214 | 65,534 | 254 |

---

## 3.1.3 พื้นที่ที่อยู่ IPv4 ทั้งหมด

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph LR
    A["Class A1-126 - 50%"]
    B["Class B128-191 - 25%"]
    C["Class C192-223 - 12.5%"]
    D["Class D224-239 - 6.25%"]
    E["Class E240-255 - 6.25%"]

A --> B --> C --> D --> E
```

---

## 3.1.4 ที่อยู่ Private (RFC 1918)

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph Private["Private Address Ranges"]
        P1["10.0.0.0/8Class A Private16.7 ล้านที่อยู่"]
        P2["172.16.0.0/12Class B Private1 ล้านที่อยู่"]
        P3["192.168.0.0/16Class C Private65,536 ที่อยู่"]
    end
```

---

## 3.1.4 ที่อยู่พิเศษอื่นๆ

| ช่วงที่อยู่ | ชื่อ | คำอธิบาย |
|------------|------|----------|
| 0.0.0.0/8 | This Network | ระบุเครือข่ายปัจจุบัน |
| 127.0.0.0/8 | Loopback | ทดสอบภายในเครื่อง |
| 169.254.0.0/16 | Link-Local | APIPA (ไม่มี DHCP) |
| 100.64.0.0/10 | CGNAT | Carrier-Grade NAT |
| 255.255.255.255 | Broadcast | Limited Broadcast |

---

## 3.1.4 ที่อยู่สำหรับเอกสาร (Documentation)

| ช่วงที่อยู่ | ชื่อ | RFC |
|------------|------|-----|
| 192.0.2.0/24 | TEST-NET-1 | RFC 5737 |
| 198.51.100.0/24 | TEST-NET-2 | RFC 5737 |
| 203.0.113.0/24 | TEST-NET-3 | RFC 5737 |
| 198.18.0.0/15 | Benchmarking | RFC 2544 |

ใช้ในเอกสาร ตำราเรียน และตัวอย่างการสอน

---

## 3.1.5 ปัญหาของ Classful Addressing

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#cc241d', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    P1["⚠️ สิ้นเปลืองที่อยู่Class A มี 16.7 ล้าน Host"]
    P2["⚠️ ไม่ยืดหยุ่นขนาดเครือข่ายคงที่"]
    P3["⚠️ Class B หมดเร็วเหมาะกับองค์กรส่วนใหญ่"]
    P4["⚠️ Routing Table ใหญ่ไม่มี aggregation"]
```

---

## 3.1.5 ตัวอย่างความสิ้นเปลือง

องค์กรที่มี 300 เครื่อง:
- ต้องขอ **Class B** (65,534 hosts) เพราะ Class C (254) ไม่พอ
- **สูญเสียไป:** 65,234 ที่อยู่ (99.5% สูญเปล่า!)

<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <mi>ประสิทธิภาพ</mi>
 <mo>=</mo>
 <mfrac>
 <mn>300</mn>
 <mn>65,534</mn>
 </mfrac>
 <mo>×</mo>
 <mn>100</mn>
 <mo>=</mo>
 <mn>0.46</mn>
 <mo>%</mo>
 </mrow>
</math>

---

## 3.1.5 วิธีแก้ไขปัญหา

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#98971a', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
graph TB
    S1["✅ CIDR - Classless Inter-Domain Routing"]
    S2["✅ VLSM - Variable Length Subnet Mask"]
    S3["✅ NAT - Network Address Translation"]
    S4["✅ IPv6 - 128-bit Address"]
```

---

## 3.1.5 Timeline การเปลี่ยนแปลง

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
flowchart LR
    A["1981Classful"]
    B["1993CIDR"]
    C["1996NAT"]
    D["1998IPv6"]

A -->|"ที่อยู่หมด"| B -->|"ยังไม่พอ"| C -->|"แก้ระยะยาว"| D
```

---

## 3.1.6 CIDR - Classless Inter-Domain Routing

**CIDR** เป็นวิธีการกำหนดที่อยู่ IP ที่ยืดหยุ่นกว่าระบบ Class

**รูปแบบ:** `IP_Address/prefix_length`

**ตัวอย่าง:** `192.168.1.0/24`

ไม่ยึดติดกับขนาด Class แบบเดิม สามารถกำหนด prefix ได้ตามต้องการ

---

## 3.1.6 สูตรคำนวณจำนวน Host (CIDR)

<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <mi>จำนวน Host</mi>
 <mo>=</mo>
 <msup>
 <mn>2</mn>
 <mrow>
 <mo>(</mo>
 <mn>32</mn>
 <mo>-</mo>
 <mi>prefix</mi>
 <mo>)</mo>
 </mrow>
 </msup>
 <mo>-</mo>
 <mn>2</mn>
 </mrow>
</math>

- **32** = จำนวนบิตทั้งหมดของ IPv4
- **prefix** = จำนวนบิตของ network portion
- **-2** = หักที่อยู่ network และ broadcast

---

## 3.1.6 ตาราง CIDR ที่ใช้บ่อย

| CIDR | Subnet Mask | จำนวน Host | ตัวอย่างการใช้งาน |
|------|-------------|------------|------------------|
| /8 | 255.0.0.0 | 16,777,214 | ISP ขนาดใหญ่ |
| /16 | 255.255.0.0 | 65,534 | องค์กรขนาดใหญ่ |
| /24 | 255.255.255.0 | 254 | สำนักงานขนาดเล็ก |
| /27 | 255.255.255.224 | 30 | Server room |
| /30 | 255.255.255.252 | 2 | Point-to-point link |

---

## 3.1.7 สรุปการแบ่ง Class ที่อยู่ IPv4

**ประเด็นสำคัญที่ต้องจำ:**

1. **การระบุ Class:** ดูจากบิตแรกๆ ของที่อยู่
2. **Default Subnet Mask:** Class A=/8, B=/16, C=/24
3. **สูตรคำนวณ:** จำนวน Host = 2^(Host bits) - 2
4. **ที่อยู่พิเศษ:** 10.x.x.x, 172.16-31.x.x, 192.168.x.x = Private
5. **ปัจจุบัน:** ใช้ **CIDR** แทน Classful เพื่อความยืดหยุ่น

---

## 3.2 IPv6 - ความหมายและคุณสมบัติ

**IPv6 (Internet Protocol version 6)** คือโปรโตคอลรุ่นใหม่ที่ออกแบบมาแทนที่ IPv4

คุณสมบัติหลัก:
- **128-bit Address**: ประมาณ 3.4×10³⁸ ที่อยู่
- **Simplified Header**: 40 bytes คงที่
- **No Broadcast**: ใช้ multicast แทน
- **Auto-configuration**: SLAAC
- **Built-in Security**: IPsec โดยธรรมชาติ

---

## 3.2.2 โครงสร้างส่วนหัว IPv6

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph IPv6Header["IPv6 Header - 40 ไบต์"]
        V1["Version | Traffic Class | Flow Label"]
        V2["Payload Length | Next Header | Hop Limit"]
        V3["Source Address 128 บิต"]
        V4["Destination Address 128 บิต"]
        V1 --> V2 --> V3 --> V4
    end
```

---

## 3.2.2 ฟิลด์สำคัญใน IPv6 Header

| ฟิลด์ | ขนาด | คำอธิบาย |
|-------|------|----------|
| Version | 4 บิต | เวอร์ชัน (6) |
| Traffic Class | 8 บิต | เทียบเท่า ToS ใน IPv4 |
| Flow Label | 20 บิต | ระบุ flow สำหรับ QoS |
| Payload Length | 16 บิต | ความยาวของ payload |
| Next Header | 8 บิต | โปรโตคอลชั้นบน |
| Hop Limit | 8 บิต | เทียบเท่า TTL |

---

## 3.2.3 รูปแบบที่อยู่ IPv6

**รูปแบบเต็ม:**
`2001:0db8:0000:0000:0000:0000:0000:0001`

**กฎการย่อ:**
1. ตัด 0 นำหน้า: `2001:db8:0:0:0:0:0:1`
2. ใช้ `::` แทน 0 ติดกัน: `2001:db8::1`

---

## 3.2.3 ประเภทที่อยู่ IPv6

| ประเภท | Prefix | ตัวอย่าง |
|--------|--------|---------|
| **Global Unicast** | 2000::/3 | 2001:db8::/32 |
| **Link-Local** | fe80::/10 | fe80::1 |
| **Unique Local** | fc00::/7 | fd00::/8 |
| **Multicast** | ff00::/8 | ff02::1 |
| **Loopback** | ::1/128 | ::1 |

---

## 3.3 ICMP - ความหมายและหน้าที่

**ICMP (Internet Control Message Protocol)** ใช้สำหรับส่งข้อความควบคุมและรายงานข้อผิดพลาด

หน้าที่หลัก:
- **Error Reporting**: รายงานข้อผิดพลาดในการส่งแพ็กเก็ต
- **Diagnostic**: ทดสอบการเชื่อมต่อ (ping, traceroute)
- **Network Discovery**: ค้นหาเราเตอร์และโฮสต์

---

## 3.3.2 ประเภทข้อความ ICMP ที่สำคัญ

| Type | ชื่อ | คำอธิบาย |
|------|-----|----------|
| 0 | Echo Reply | ตอบกลับ ping |
| 3 | Destination Unreachable | ไม่สามารถเข้าถึงปลายทาง |
| 8 | Echo Request | ขอให้ตอบกลับ (ping) |
| 11 | Time Exceeded | TTL หมดอายุ |

---

## 3.3.2 กระบวนการ Ping (ICMP Echo)

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
sequenceDiagram
    participant H as Host
    participant D as Destination

H->>D: ICMP Echo Request (Type 8)
    D->>H: ICMP Echo Reply (Type 0)
```

---

## 3.3.2 กระบวนการ Traceroute

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#d79921', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
sequenceDiagram
    participant H as Host
    participant R1 as Router 1
    participant R2 as Router 2
    participant D as Destination

H->>R1: IP Packet (TTL=1)
    R1->>H: ICMP Time Exceeded
    H->>R2: IP Packet (TTL=2)
    R2->>H: ICMP Time Exceeded
    H->>D: IP Packet (TTL=3)
    D->>H: ICMP Echo Reply
```

---

## 3.3.3 ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของ ICMP

| ภัยคุกคาม | คำอธิบาย | การป้องกัน |
|----------|----------|-----------|
| ICMP Flood | ส่ง ICMP จำนวนมาก | จำกัดอัตรา ICMP |
| Smurf Attack | ส่งไป broadcast ปลอมที่อยู่ | บล็อก broadcast |
| ICMP Redirect | ส่ง Redirect ปลอม | ปิดการรับ Redirect |

---

## 3.4 การเปรียบเทียบ IPv4 และ IPv6

| คุณสมบัติ | IPv4 | IPv6 |
|----------|------|------|
| **ขนาดที่อยู่** | 32 บิต | 128 บิต |
| **รูปแบบที่อยู่** | Dotted Decimal | Hexadecimal |
| **จำนวนที่อยู่** | ~4.3 พันล้าน | ~3.4×10³⁸ |
| **ขนาดส่วนหัว** | 20-60 bytes | 40 bytes (คงที่) |
| **Broadcast** | มี | ไม่มี (ใช้ Multicast) |
| **NAT** | จำเป็น | ไม่จำเป็น |

---

# 4. การตรวจสอบและวิเคราะห์เครือข่าย

---

## 4.1 หลักการวิเคราะห์เครือข่าย

**การวิเคราะห์เครือข่าย (Network Analysis)** มีวัตถุประสงค์หลัก:

- **Troubleshooting**: แก้ไขปัญหาการเชื่อมต่อ
- **Performance Monitoring**: ตรวจสอบประสิทธิภาพ
- **Security Analysis**: ตรวจจับภัยคุกคาม
- **Capacity Planning**: วางแผนการขยายเครือข่าย
- **Protocol Analysis**: ทำความเข้าใจการทำงานของโปรโตคอล

---

## 4.2 ระดับของการวิเคราะห์

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#98971a', 'primaryTextColor': '#282828'}}}%%
graph TB
 L1["ระดับ 1: การเชื่อมต่อพื้นฐาน ping, arp"]
 L2["ระดับ 2: การวิเคราะห์เส้นทาง traceroute, mtr"]
 L3["ระดับ 3: การตรวจสอบบริการ ss, nc, curl"]
 L4["ระดับ 4: การวิเคราะห์แพ็กเก็ต tcpdump, Wireshark"]
 L5["ระดับ 5: การวิเคราะห์เชิงลึก nmap, IDS/IPS"]

L1 --> L2 --> L3 --> L4 --> L5
```

---

## 4.3 เมตริกที่ใช้วัดประสิทธิภาพ

| เมตริก | คำอธิบาย | ค่าที่ดี |
|--------|----------|---------|
| **Latency** | เวลาที่ใช้ส่งข้อมูลไป-กลับ (RTT) | < 100 ms |
| **Bandwidth** | ความจุของช่องสัญญาณ | ตามข้อกำหนด |
| **Throughput** | ปริมาณข้อมูลที่ส่งได้จริง | ใกล้เคียง bandwidth |
| **Packet Loss** | เปอร์เซ็นต์แพ็กเก็ตที่หาย | < 1% |
| **Jitter** | ความแปรปรวนของ latency | < 30 ms |

---

## 4.3 สูตรคำนวณ Throughput

<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <mi>Throughput</mi>
 <mo>=</mo>
 <mi>Bandwidth</mi>
 <mo>×</mo>
 <mo>(</mo>
 <mn>1</mn>
 <mo>-</mo>
 <mi>Packet Loss Rate</mi>
 <mo>)</mo>
 </mrow>
</math>

---

## 4.3 สูตรคำนวณ Utilization

<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" display="block">
 <mrow>
 <mi>Utilization</mi>
 <mo>=</mo>
 <mfrac>
 <mi>Throughput</mi>
 <mi>Bandwidth</mi>
 </mfrac>
 <mo>×</mo>
 <mn>100</mn>
 <mo>%</mo>
 </mrow>
</math>

---

# 5. เครื่องมือวิเคราะห์เครือข่าย

---

## Outline - เครื่องมือวิเคราะห์เครือข่าย

* 5.1 คำสั่ง ip - การจัดการ Network Interface
* 5.2 คำสั่ง ping - ทดสอบการเชื่อมต่อ
* 5.3 คำสั่ง traceroute - ติดตามเส้นทาง
* 5.4 คำสั่ง ss - ดูการเชื่อมต่อเครือข่าย
* 5.5 คำสั่ง arp - จัดการ ARP Table
* 5.6 Wireshark - วิเคราะห์แพ็กเก็ต

---

## 5.1 คำสั่ง ip - การจัดการ Network Interface

**คำสั่ง `ip`** เป็นเครื่องมือหลักในการจัดการเครือข่ายบน Linux

มาแทนที่คำสั่งเก่าอย่าง:
- `ifconfig`
- `route`
- `arp`

---

## 5.1.2 ตัวอย่างคำสั่ง ip ที่ใช้บ่อย (1)

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `ip link show` | แสดง interface ทั้งหมด |
| `ip addr show` | แสดงที่อยู่ IP ทั้งหมด |
| `ip addr add 192.168.1.10/24 dev eth0` | เพิ่มที่อยู่ IP |
| `ip addr del 192.168.1.10/24 dev eth0` | ลบที่อยู่ IP |

---

## 5.1.2 ตัวอย่างคำสั่ง ip ที่ใช้บ่อย (2)

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `ip link set eth0 up` | เปิด interface |
| `ip link set eth0 down` | ปิด interface |
| `ip route show` | แสดงตาราง routing |
| `ip route add default via 192.168.1.1` | เพิ่ม default gateway |
| `ip neighbor show` | แสดงตาราง ARP |

---

## 5.2 คำสั่ง ping - ทดสอบการเชื่อมต่อ

**คำสั่ง `ping`** ใช้ส่ง ICMP Echo Request และรอรับ Echo Reply

ใช้สำหรับ:
- ทดสอบการเชื่อมต่อ
- วัด latency (RTT)
- ตรวจสอบ packet loss

---

## 5.2.2 ตัวอย่างคำสั่ง ping

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `ping 8.8.8.8` | ping ไปยัง Google DNS |
| `ping -c 5 google.com` | ping 5 ครั้ง |
| `ping -i 0.5 192.168.1.1` | ping ทุก 0.5 วินาที |
| `ping -s 1000 host` | กำหนดขนาด payload 1000 bytes |
| `ping -W 1 host` | timeout 1 วินาที |
| `ping6 ::1` | ping IPv6 loopback |

---

## 5.3 คำสั่ง traceroute - ติดตามเส้นทาง

**คำสั่ง `traceroute`** ใช้ติดตามเส้นทางที่แพ็กเก็ตเดินทาง

หลักการทำงาน:
- ใช้ TTL และ ICMP Time Exceeded
- เพิ่ม TTL ทีละ 1 เพื่อค้นหา router แต่ละ hop

---

## 5.3.2 ตัวอย่างคำสั่ง traceroute

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `traceroute google.com` | traceroute ปกติ (UDP) |
| `traceroute -I google.com` | ใช้ ICMP แทน UDP |
| `traceroute -T google.com` | ใช้ TCP SYN |
| `traceroute -m 20 host` | กำหนด max hops เป็น 20 |
| `traceroute -n host` | ไม่ resolve DNS |

---

## 5.4 คำสั่ง ss - ดูการเชื่อมต่อเครือข่าย

**คำสั่ง `ss` (Socket Statistics)** ใช้แสดงข้อมูล socket และการเชื่อมต่อ

มาแทนที่คำสั่ง `netstat`

---

## 5.4.2 ตัวอย่างคำสั่ง ss (1)

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `ss -t` | แสดง TCP connections |
| `ss -u` | แสดง UDP connections |
| `ss -l` | แสดงเฉพาะ listening sockets |
| `ss -a` | แสดงทั้งหมด |
| `ss -n` | แสดงหมายเลขพอร์ต (ไม่ resolve) |

---

## 5.4.2 ตัวอย่างคำสั่ง ss (2)

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `ss -p` | แสดง process ที่ใช้ socket |
| `ss -s` | แสดงสรุปสถิติ |
| `ss -t state established` | แสดงเฉพาะ ESTABLISHED |
| `ss 'sport = :22'` | กรองเฉพาะ source port 22 |
| `ss 'dport = :443'` | กรองเฉพาะ destination port 443 |

---

## 5.5 คำสั่ง arp - จัดการ ARP Table

**ARP (Address Resolution Protocol)** ใช้แปลงที่อยู่ IP เป็นที่อยู่ MAC

---

## 5.5 กระบวนการ ARP

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
sequenceDiagram
    participant A as Host A
    participant BC as Broadcast
    participant B as Host B

A->>BC: ARP Request (Broadcast) Who has 192.168.1.20?
 B->>A: ARP Reply (Unicast) 192.168.1.20 is at BB:BB:BB:BB:BB:BB
```

---

## 5.5.2 ตัวอย่างคำสั่ง ARP

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `arp -a` | แสดง ARP table ทั้งหมด |
| `arp -n` | แสดง ARP table (ไม่ resolve) |
| `ip neighbor show` | แสดง neighbor table |
| `ip neighbor flush dev eth0` | ล้าง ARP cache |

---

## 5.6 Wireshark - วิเคราะห์แพ็กเก็ต

**Wireshark** คือเครื่องมือวิเคราะห์แพ็กเก็ตแบบกราฟิก (GUI) ที่ทรงพลังที่สุด

ความสามารถ:
- จับแพ็กเก็ตแบบ real-time
- วิเคราะห์โปรโตคอลหลายร้อยชนิด
- กรองและค้นหาแพ็กเก็ต
- สร้างกราฟและสถิติ

---

## 5.6.2 Display Filters ที่ใช้บ่อย (1)

| Filter | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `ip.addr == 192.168.1.1` | แพ็กเก็ตที่มี IP นี้ |
| `ip.src == 10.0.0.1` | แพ็กเก็ตจาก IP นี้ |
| `ip.dst == 8.8.8.8` | แพ็กเก็ตไปยัง IP นี้ |
| `tcp` | เฉพาะ TCP |
| `udp` | เฉพาะ UDP |
| `icmp` | เฉพาะ ICMP |

---

## 5.6.2 Display Filters ที่ใช้บ่อย (2)

| Filter | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `tcp.port == 80` | TCP port 80 |
| `tcp.flags.syn == 1` | TCP SYN packets |
| `http` | HTTP traffic |
| `dns` | DNS traffic |
| `tcp.analysis.retransmission` | TCP retransmissions |

---

## 5.6.4 ตัวอย่างคำสั่ง tcpdump

| คำสั่ง | คำอธิบาย |
|--------|----------|
| `tcpdump -i eth0` | จับแพ็กเก็ตบน eth0 |
| `tcpdump -c 100` | จับ 100 แพ็กเก็ต |
| `tcpdump -w capture.pcap` | บันทึกลงไฟล์ |
| `tcpdump -r capture.pcap` | อ่านจากไฟล์ |
| `tcpdump host 192.168.1.1` | กรองตาม host |
| `tcpdump port 80` | กรองตาม port |

---

# 6. สรุปโดยรวม

---

## 6.1 สรุปโปรโตคอลชั้นขนส่ง

**TCP (Transmission Control Protocol)**
- Connection-oriented, Reliable
- มี flow control และ congestion control
- เหมาะสำหรับ HTTP, FTP, SMTP

**UDP (User Datagram Protocol)**
- Connectionless, Fast
- เหมาะสำหรับ DNS, VoIP, Video Streaming

---

## 6.1 สรุปโปรโตคอลชั้นเครือข่าย

**IPv4**
- ที่อยู่ 32 บิต (~4.3 พันล้านที่อยู่)
- ใช้ class และ CIDR

**IPv6**
- ที่อยู่ 128 บิต (~3.4×10³⁸ ที่อยู่)
- ความปลอดภัยในตัว, auto-configuration

**ICMP**
- ส่งข้อความควบคุมและรายงานข้อผิดพลาด
- ใช้ใน ping และ traceroute

---

## 6.1 สรุปเครื่องมือวิเคราะห์เครือข่าย

| เครื่องมือ | หน้าที่หลัก | ระดับ |
|-----------|------------|------|
| `ip` | จัดการ interface, routing, ARP | พื้นฐาน |
| `ping` | ทดสอบการเชื่อมต่อ | การเชื่อมต่อ |
| `traceroute` | ติดตามเส้นทาง | เส้นทาง |
| `ss` | ตรวจสอบ socket | บริการ |
| `Wireshark` | วิเคราะห์แพ็กเก็ต | แพ็กเก็ต |

---

## 6.2 แผนภาพสรุปความสัมพันธ์

```mermaid
%%{init: {'theme': 'base', 'themeVariables': { 'primaryColor': '#458588', 'primaryTextColor': '#ebdbb2'}}}%%
graph TB
    subgraph Application["Application"]
        HTTP["HTTP/HTTPS"]
        DNS["DNS"]
    end

subgraph Transport["Transport"]
        TCP["TCP"]
        UDP["UDP"]
    end

subgraph Network["Network"]
        IPv4["IPv4"]
        IPv6["IPv6"]
        ICMP["ICMP"]
    end

HTTP --> TCP
    DNS --> UDP
    TCP --> IPv4
    TCP --> IPv6
    UDP --> IPv4
    UDP --> IPv6
```

---

## 6.3 ข้อควรจำ

1. **TCP vs UDP**: เลือกตามความต้องการ - TCP สำหรับความน่าเชื่อถือ, UDP สำหรับความเร็ว

2. **IPv4 vs IPv6**: IPv6 คืออนาคต แต่ปัจจุบันยังต้องใช้ Dual Stack

3. **การวิเคราะห์เครือข่าย**: เริ่มจากเครื่องมือง่ายๆ (ping) ก่อนใช้เครื่องมือซับซ้อน

4. **ความปลอดภัย**: ICMP และ ARP เป็นช่องทางโจมตีที่พบบ่อย

5. **การเฝ้าระวัง**: ตรวจสอบ Recv Queue, Packet Loss, และ Latency อย่างสม่ำเสมอ

---

# 7. เอกสารอ้างอิง

---

## 7.1 มาตรฐาน RFC

| RFC | ชื่อ | คำอธิบาย |
|-----|-----|----------|
| RFC 791 | Internet Protocol | IPv4 Specification |
| RFC 792 | ICMP | ICMP for IPv4 |
| RFC 793 | TCP | TCP Specification |
| RFC 768 | UDP | UDP Specification |
| RFC 8200 | IPv6 | IPv6 Specification |
| RFC 4443 | ICMPv6 | ICMP for IPv6 |

---

## 7.2 หนังสือแนะนำ

1. **Computer Networking: A Top-Down Approach**
   - James F. Kurose, Keith W. Ross

2. **TCP/IP Illustrated, Volume 1**
   - W. Richard Stevens

3. **Wireshark Network Analysis**
   - Laura Chappell

4. **Network Security Essentials**
   - William Stallings

---

## 7.3 แหล่งข้อมูลออนไลน์

- **IETF**: https://www.ietf.org/
- **IANA**: https://www.iana.org/
- **Wireshark Docs**: https://www.wireshark.org/docs/
- **Linux man pages**: https://man7.org/linux/man-pages/
- **Cloudflare Learning**: https://www.cloudflare.com/learning/

---

## 7.4 เครื่องมือที่แนะนำ

| เครื่องมือ | ลิงก์ | ใบอนุญาต |
|-----------|------|---------|
| Wireshark | https://www.wireshark.org/ | GPL |
| Nmap | https://nmap.org/ | GPL |
| iPerf3 | https://iperf.fr/ | BSD |
| mtr | https://github.com/traviscross/mtr | GPL |
| Scapy | https://scapy.net/ | GPL |

---

# คำถาม - ข้อสงสัย
<img src="/revealjs/pics/Designer2.png" width="55%" />